إِنَّ اللَّهَ لا يُغَيِّرُ ما بِقَومٍ حَتّى يُغَيِّروا ما بِأَنفُسِهِم . « 1 » لَئِن شَكَرتُم لَأَزيدَنَّكُم وَ لَئِن كَفَرتُم إِنَّ عَذابى لَشَديدٌ . « 2 » وَ ضَرَبَ اللَّهُ مَثَلًا قَريَةً كانَت ءامِنَةً مُطمَئِنَّةً يَأتيها رِزقُها رَغَداً مِن كُلِّ مَكانٍ فَكَفَرَت بِأَنعُمِ اللَّهِ فَأَذاقَهَا اللَّهُ لِباسَ الجوعِ وَ الخَوفِ بِما كانوا يَصنَعونَ . « 3 » ظَهَرَ الفَسادُ فِى البَرِّ وَ البَحرِ بِما كَسَبَت أَيدِى النّاسِ لِيُذيقَهُم بَعضَ الَّذى عَمِلوا لَعَلَّهُم يَرجِعونَ . « 4 » حال به بررسى اين موضوع در نهج‌البلاغه مىپردازيم . در خطبهء 102 مىفرمايد : إِنَّ اللَّهَ قَد أَعاذَكُم مِن أَن يَجورَ عَلَيكُم ، وَ لَم يُعِذكُم مِن أَن يَبتَلِيَكُم . وَ قَد قالَ جَلَّ مِن قائِلٍ : « إِنَّ فى ذلِكَ لَأياتٍ وَ إِن كُنّا لَمُبتَلينَ » « 5 » . به درستى كه خدا پناه داده است شما را از اينكه به شما ستم كند ، و پناه نداده است از اينكه شما را نيازمايد . و به تحقيق فرمود او كه بزرگ است از جهت گويندگى : « به درستى كه در اين ، نشانه‌ها و علامتهاست و گرچه ما آزمايش‌كننده‌ايم » . در خطبهء 143 مىفرمايد : إِنَّ اللَّهَ يَبتَلي عِبادَهُ عِندَ الأَعمالِ السَّيِّئَةِ بِنَقصِ الثَّمَراتِ ، وَ حَبسِ البَرَكاتِ ، وَ إِغلاقِ خَزائِنِ الخَيراتِ لِيَتوبَ تائِبٌ ، وَ يُقلِعَ مُقلِعٌ ،

--> ( 1 ) . رعد ( 13 ) آيهء 11 . ( 2 ) . ابراهيم ( 14 ) آيهء 7 . ( 3 ) . نحل ( 16 ) آيهء 112 . ( 4 ) . روم ( 30 ) آيهء 41 . ( 5 ) . مؤمنون ( 23 ) آيهء 30 .